Κομισιόν για Ελλάδα: Εύσημα για τη φοροδιαφυγή, «κίτρινη κάρτα» για τα βάρη σε εργασία

Ισχυρές επιδόσεις στο περιορισμό της φοροδιαφυγής μέσω της τεχνολογίας και των ψηφιακών εργαλείων και υψηλή φορολογική επιβάρυνση στην εργασία στην Ελλάδα καταγράφει η έκθεση της Κομισιόν για το 2026, σύμφωνα με την οποία παρά τη σημαντική πρόοδο στη συμμόρφωση, στη ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης και στην εισπραξιμότητα των φόρων εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές διαρθρωτικές αδυναμίες στο φορολογικό σύστημα.

Ειδικότερα με βάση τις σημαντικότερες επισημάνσεις της έκθεσης:

- Στον τομέα της φορολογικής συμμόρφωσης η εικόνα είναι εντυπωσιακά βελτιωμένη καθώς η Ελλάδα έχει πετύχει μία από τις μεγαλύτερες μειώσεις του VAT Gap («κενό ΦΠΑ») στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το ποσοστό να έχει υποχωρήσει πλέον στο 9% για το 2024 από περίπου 33% το 2013. Η εφαρμογή των ηλεκτρονικών πληρωμών, η υποχρεωτική χρήση POS, η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με την ΑΑΔΕ και η υποχρεωτική διαβίβαση στοιχείων στο myDATA συνέβαλαν στη σημαντική συρρίκνωση του λεγόμενου «κενού ΦΠΑ», δηλαδή της διαφοράς μεταξύ του φόρου που θα έπρεπε να εισπράττεται και εκείνου που τελικά καταλήγει στα δημόσια ταμεία.

Μισθωτοί και συνταξιούχοι σηκώνουν τα...βάρη 

- Η συνολική επιβάρυνση μισθωτών και επιχειρήσεων παραμένει υψηλότερη από τον μέσο όρο των ανεπτυγμένων οικονομιών. Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντλεί σημαντικό μέρος των φορολογικών της εσόδων από μισθωτούς και συνταξιούχους και η διαχρονική αυτή εξάρτηση περιορίζει τα περιθώρια ελάφρυνσης της δηλωμένης εργασίας και διατηρεί υψηλό το κόστος απασχόλησης. Για έναν άγαμο εργαζόμενο με μέσο μισθό, η συνολική φορολογική επιβάρυνση στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 39,3% του συνολικού κόστους εργασίας το 2025, έναντι μέσου όρου 35,1% στις χώρες του ΟΟΣΑ ενώ σε περιπτώσεις εργαζομένων με διαφορετική οικογενειακή κατάσταση ή υψηλότερα εισοδήματα, το συνολικό βάρος φόρων και ασφαλιστικών εισφορών μπορεί να προσεγγίζει το 44%-45% του συνολικού κόστους εργασίας, γεγονός που αναδεικνύει τη διαχρονική εξάρτηση του ελληνικού φορολογικού μοντέλου από τη μισθωτή απασχόληση. Σε σύγκριση με άλλες χώρες της Νότιας Ευρώπης, η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλή επιβάρυνση στην απασχόληση. Η Πορτογαλία και η Ισπανία έχουν επίσης σημαντικό φορολογικό βάρος στην εργασία, ωστόσο σε αρκετές περιπτώσεις διαθέτουν πιο διευρυμένη φορολογική βάση και διαφορετική κατανομή μεταξύ άμεσων και έμμεσων φόρων. Αντίθετα, χώρες όπως η Ιρλανδία διατηρούν χαμηλότερη συνολική επιβάρυνση στην εργασία, στηριζόμενες περισσότερο σε άλλες πηγές εσόδων και σε ένα πιο ανταγωνιστικό περιβάλλον για την προσέλκυση επενδύσεων.

- Η Ελλάδα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από υψηλή εξάρτηση των δημόσιων εσόδων από τον ΦΠΑ και τους υπόλοιπους έμμεσους φόρους καθιστώντας το φορολογικό σύστημα περισσότερο ευάλωτο σε περιόδους επιβράδυνσης της οικονομίας ή μείωσης της ιδιωτικής δαπάνης, ενώ επηρεάζει δυσανάλογα τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.. Η χώρα διατηρεί έναν από τους υψηλότερους συντελεστές ΦΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στο 24%, γεγονός που επιβαρύνει δυσανάλογα τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος και περιορίζει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών.

- Η Ελλάδα παραμένει η μόνη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου ο ειδικός φόρος κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης είναι σημαντικά χαμηλότερος από εκείνον της βενζίνης παρά τις υψηλότερες περιβαλλοντικές επιπτώσεις του ντίζελ